Gümüşhane’nin Dumanlı Köyü’nde bulunan Santa Harabeleri, tarihi ve doğal güzellikleriyle bölgenin en dikkat çekici kültürel miraslarından biri olarak öne çıkıyor. Yanbolu Deresi’nin doğduğu vadide kurulan Santa, 1600’lü yıllarda Rumların yerleşim yeri olmuş ve ilk dönemlerinde 9 mahalleden oluştuğu biliniyor.
Bugün Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı ilan edilen bölgede; Piştoflu, Binatlı, İşhanlı, Terzili, Çakallı, Zurnacılı ve Sincanlı-Kozlu olmak üzere 7 mahalle ve 300’den fazla yapı ayakta kalmış durumda.
Bir dönem gümüş ve demir madenleriyle ekonomik canlılık yaşayan Santa, 1923 nüfus mübadelesi sırasında boşaltılarak kaderine terk edilmişti. Ancak harabeler, geçmişin izlerini taşıyan taş evleri, kiliseleri ve tarihi dokusuyla bugün ziyaretçilerini büyülemeye devam ediyor.
